Wat is er aan de hand?

Omrin (de afvalverwerker van veel Friese gemeenten, ontstaan door samenwerking van die gemeenten. Aandeelhouders zijn de wethouders van de deelnemende gemeenten) heeft bedacht dat voor het verwerken van het afval een eigen oven moet worden gebouwd.

Maar tegenstanders laten steeds vaker hun argumenten horen:

• de oven is vervuilend en een bedreiging voor de gezondheid van alles en iedereen in de omgeving
• de oven is overbodig want steeds minder afval wordt verbrand, en steeds meer hergebruikt
• de oven is misplaatst en vormt een risico aan de rand van de waddenzee
• de oven zorgt voor vele vrachtwagens richting waddenzee
• de oven voorziet de door velen verfoeide zoutfabriek (bodemdaling) van energie - een ongewenste koppeling
• de oven is een duur project en de kosten worden uiteindelijk betaald door de burgers, ook als er in de toekomst bijvoorbeeld afval gekocht moet worden om de oven te laten branden

Omrin koos voor Harlingen vanwege het bestemmingsplan. Zonder problemen was daar een bouwvergunning te krijgen. De provincie verstrekte een milieuvergunning. De aandeelhouders hadden al in 2007 de plannen voor de eigen oven van Omrin goedgekeurd en zich verplicht tenminste 10 jaar lang net zoveel afval aan te leveren als op dat moment. De gemeenteraden stonden buiten spel - ze mochten slechts adviseren. En al was hun advies negatief, de wethouder kon dat naast zich neerleggen en zijn gang gaan. En de burgers? Volgens wethouders Zomers van Harlingen, in Zembla (VARA uitzending over dit onderwerp) valt het allemaal wel mee, is er weinig weerstand. Toch was er in Trebol, Harlingen, een rumoerige bijeenkomst in een volgepakte zaal, hangen er tot ver buiten Harlingen vlaggen en affiches met afvaloven NEE!, kwamen de boeren met hun tractoren protesteren en is er door verschillende fracties en partijen steeds weer aangegeven dat de bouw van de ReststoffenEnergieCentrale geen goed idee is. Burgers schrijven brieven en verzamelen handtekeningen, de stichting Afvaloven Nee is al jaren actief, diverse deskundigen hebben de plannen bekritiseerd.

Wat betekent dat voor Wûnseradiel?

De gemeente is aandeelhouder, en de wethouder heeft ingestemd met het plan van Omrin voor de bouw van de oven. Hij is dus ook accoord gegaan met de voorwaarde dat de aandeelhouders/gemeenten voor heel veel jaren beloven afval te leveren. Dus wat de verpakkingsindustrie ook bedenkt, hoe hip 'cradle to cradle' ook wordt, dat afval in de toekomst geld waard wordt: het afval van de burgers van Wunseradiel moet naar Omrin! Het zou zelfs kunnen dat het geld dat de burgers betalen voor het afvoeren van hun afval wordt ingezet om afval te kopen - want de oven moet branden!

Maar ook:

• de afstand tussen oven en akkers in het noordelijk deel van de gemeente is klein en de boeren zijn bang voor dioxine en andere giffen op hun gewassen
• bij noord/westenwind komt de rook over de gemeente
• de burgers betalen mee aan de kosten van de oven
• de burgers moeten zorgen voor brandstof voor de oven

En wat vind de gemeenteraad?

Belangrijk is dat de raad formeel niets in te brengen heeft. De wethouder vraagt advies en doet ermee wat hij wil, dat is alles.
De standpunten:
PvdA: goed plan, oven mag gebouwd
CDA: had wat vragen over milieuschade, positief over de plannen
VVD: kosten zo laag mogelijk - kijk naar Smallingerland die uit Omrin is gestapt en haar afval in Alkmaar verwerkt - negatief over de plannen
FNP: tegen de bouw van de oven, oa. vanwege de koppeling met de zoutfabriek en de hoge kosten
ProWun: tegen de bouw van de oven, is overbodig, afval moet meer gescheiden worden, oven voldoet niet aan modernste eisen op milieugebied en hoort niet aan de rand van de waddenzee.

De coalitie was positief en de oppositie negatief. Zo bleef de verdeling in de raad. Van tijd tot tijd werden er door FNP en ProWun vragen gesteld en pogingen gedaan de zaak weer op de raadsagenda te krijgen.
In september 2009 is de bouw van de oven en de betrokkenheid van de gemeente in de commissie aan de orde gesteld, op verzoek van de oppositiepartijen.
De heren van Omrin brachten een bezoek aan de commissie en vertelden opnieuw hoe schoon, veilig en noodzakelijk de oven is.

En nu is er de uitspraak van de Raad van State, de milieuvergunning is geheel vernietigd. Dat is echt iets anders dan een partiele vernietiging, ook al probeert men (Omrin, de fractie van het CDA en PvdA en de aandeelhouder in Wunseradiel) de indruk te wekken dat het allemaal wel meevalt.

Ook kwam er naar aanleiding van het burgerinitiatief (ruim 13000 mensen hebben hun handtekening gezet) via Provinciale Staten het verzoek er in de raden van de aandeelhoudende gemeenten nog eens over te praten. Aan dat verzoek willen FNP en ProWun graag voldoen. Helaas leest de PvdA geen kranten want volgens haar zijn er geen feiten gepubliceerd die maken dat ze nu een ander advies aan de wethouder zouden geven dan in 2007 (!!!!). Met ander woorden, er is nog steeds geen capaciteitsoverschot, op het gebied van de tarieven is niets gebeurd (die zijn meer dan gehalveerd...) en het plastic wordt niet gescheiden ingezameld (vandaar al die oranje containers in het land en die prachtig dure - misschien inmiddels functionerende - nascheidingsinstallatie van Omrin). Het CDA had ook niet het idee dat het opnieuw op de agenda zetten van het onderwerp zinvol zou zijn. En eigenlijk dacht de VVD daar hetzelfde over (we waren er toen niet voor maar nu stoppen is geen optie). Al willen ook zij inzicht in de kosten voor de burger op de lange termijn. Er is immers een leveringsplicht afgesproken met Omrin tegen een vast tarief, voor 15 jaar. En met de alsmaar dalende verwerkingsprijzen zijn ze net als wij nieuwsgierig naar de haalbaarheid van doelstelling nr. 1: het afval van de Friese burger zo goedkoop mogelijk verwerken.

Dus dat is het enige staartje dat er vanuit de gemeenteraad van Wunseradiel nog aan de REC zit.

Al vrezen we dat er nog een lange staart om de hoek komt, daar zorgt Omrin wel voor. Uitstoot, stank, aanvoerperikelen, kosten, technologie, wat het zal worden weten we niet maar we zijn allerminst overtuigd van de kwaliteit en zin van deze onderneming.